Οι θηροφύλακες, οι κηπουροί & οι κυνηγοί..

Ο Μπάουμαν σε ένα από τα πονήματα του  (‘Ρευστοί Καιροί’) γράφει για τους ανθρωπολογικούς τύπους που κυριαρχούν σε κάθε εποχή.
Μίλησε για τους ‘θηροφύλακες’, τους ανθρώπους της προνεωτερικής εποχής. Ήταν ο προασπιστής της φυσικής ισορροπίας. Ό, τι συνιστούσε αλλαγή από την ισορροπία της φύσης ήταν κακοδαιμονία, ο κόσμος γι’ αυτούς ήταν μια θεϊκή αλυσίδα, αρμονικά κατασκευασμένη από τους ή τον Θεό..

Ο ‘κηπουρός’ ήρθε αργότερα. Οι ‘κηπουροί’ θεωρούσαν ότι δε θα υπάρξει καθόλου τάξη στον κόσμο χωρίς τη συνεχή προσπάθεια. Ο ‘κηπουρός’ επεξεργάζεται το επιθυμητό σχέδιο και ύστερα μεριμνά για την «εμφύτευση» του σχεδίου στον κόσμο. Διαμορφώνει σχέδιο σύμφωνα με τις ιδέες του, βοηθά στην ανάπτυξη κατάλληλων «φυτών» (συνήθως ο ίδιος προσπαθεί να τα φυτεύει και να τα καλλιεργεί), ξεριζώνοντας και καταστρέφοντας όλα τα άλλα φυτά, γιατί μπορεί να είναι γεμάτα «ζιζάνια» των οποίων η παρουσία δυσκολεύει την αρμονία του σχεδιασμού. Οι ‘κηπουροί’ είναι ενθουσιώδεις κατασκευαστές ουτοπιών.

Σήμερα μιλά για τους 'κυνηγούς'..Η στάση του ‘κηπουρού’ έχει δώσει, κατά τον Μπάουμαν, τη θέση της στον ‘κυνηγό’ σήμερα. Ο ‘κυνηγός’ που λειτουργεί μοναχικά και που πρέπει μονίμως να κυνηγά. Ο ‘κυνηγός’ που κινδυνεύει από ποινή αποκλεισμού αν σταματήσει το ‘κυνήγι’. Ο ‘κυνηγός’ που αν τελειώσουν τα ‘θηράματα’ της περιοχής του πάει παραδίπλα και μετά πιο δίπλα ..κοκ..Κατά τον Μπάουμαν το πιθανότερο σήμερα είναι να κοιτάμε γύρω μας άλλους μοναχικούς κυνηγούς.

Σήμερα υπάρχει έλλειψη ‘κηπουρών’ και αφθονία ‘κυνηγών’. Είναι αυτό που σήμερα λένε οι κοινωνιολόγοι «εξατομίκευση». Είναι λογικό ότι σε έναν κόσμο γεμάτο ‘κυνηγούς’ δεν υπάρχει χώρος για ουτοπικούς στοχασμούς. Σήμερα, με τα τωρινά δεδομένα το ‘ουτοπικό’ καταγράφεται ως ‘χιμαιρικό’, ‘πλασματικό’, ‘αδύνατο’. Σήμερα το ‘ουτοπικό’ είναι μια ‘αεροβασία’.

Πάντως η στάση του κηπουρού είναι πιο ενδιαφέρουσα για επίλυση προβλημάτων του σήμερα για αύριο. Το «κυνήγι» δεν έχει τέλος, αν έχει τέλος τότε σημαίνει «πάει το κυνήγι..», σημαίνει ήττα και προσωπικό αποκλεισμό, σημαίνει ότι «μένεις πίσω».

«..Η κόλαση των ζωντανών δεν αφορά το μέλλον. Αν υπάρχει κόλαση είναι αυτή που ζούμε ήδη εδώ. 2 τρόποι υπάρχουν για να μην υποφέρουμε. Ο πρώτος είναι ο εύκολος: να αποδεχθούμε την κόλαση, να γίνουμε τμήμα της μέχρι να καταλήξουμε να μη βλέπουμε πια. Ο δεύτερος είναι απαιτητικός: να προσπαθήσουμε να μάθουμε, να αναγνωρίσουμε ποιος και τι μέσα στην κόλαση δεν είναι κόλαση και να του δώσουμε διάρκεια και χώρο.». 

(Italo Calvino-Αόρατες Πόλεις)

Επιδίωξη λοιπόν θα πρέπει να είναι η αύξηση και η ανεύρεση όσο το δυνατό περισσότερων ‘κηπουρών’ εις βάρος των ‘κυνηγών’.

Δημήτρης Π. Μπερτζελέτος
bertzeletos@gmail.com